<p>Gert Jan Koster bij de laatste foto van de Vossenvelde MAVO in Bennekom waar alle leerlingen op stonden: de jaarlijkse schoolfoto.</p>

Gert Jan Koster bij de laatste foto van de Vossenvelde MAVO in Bennekom waar alle leerlingen op stonden: de jaarlijkse schoolfoto.

Kijken naar wat er niet meer is…..

Het gesprek met Gert Jan Koster is een beetje ‘de ene opa vertelt de andere opa van vroeger’. Gert Jan vestigde zich in 1972 als fotograaf in Bennekom. Ik kwam er in 1973 wonen. Gert Jan was al snel de bekende fotograaf van vooral Ede Stad en het Bennekoms Nieuwsblad. Nu exposeert hij foto’s uit de 70-er en 80-er jaren van de vorige eeuw in Cultura. Samen kijken we naar ‘toen’, naar gebouwen die er niet meer zijn of een andere functie hebben gekregen.

Door Wout Schotsman

BENNEKOM - Het thema van de Kinderboekenweek 2020 is ‘En toen?’. Dat was de aanleiding van de expositie ‘EN TOEN? door de ogen van Gert Jan Koster.’ We kennen dat van kinderen… opa vertelt en als er even een stilte valt, wordt er ongeduldig gevraagd ‘En toen?’ Kinderen willen altijd weten wat er verder gebeurde. Dat is bij deze expositie ook een beetje zo. Je ziet het plaatje van ‘toen’, een halve eeuw geleden en vraagt je dan af ‘En toen?’ Dat vertelt de expositie niet, maar dat vertellen de bezoekers elkaar, als ze iets herkennen, van toen.

Evenementen

Gert Jan Koster ontleent een belangrijk deel van zijn bekendheid aan het gegeven dat hij een halve eeuw lang overal bij was. Met de camera natuurlijk. We staan even stil bij de foto van de MAVO Vossenvelde, met alle leerlingen van toen. Gert Jan geniet nog na van de avonturen toen. “Toen was het maken van een foto op zich al een gebeurtenis. Het maken van de foto werd van te voren aangekondigd: er komt een echte fotograaf!” We grinniken even als we het hebben over de digitalisering van de fotografie. Tegenwoordig is iedereen fotograaf, met zijn mobieltje. Een echte fotograaf was toen iemand met een camera met fotorolletjes erin en met thuis een donkere kamer waarin de foto’s werden ontwikkeld. We hebben allebei nog meegemaakt dat de schoolfoto op onze lagere school werd gemaakt door een fotograaf met een doek over zijn hoofd en over de camera… Dan is het moment daar: ik wil een foto van hem maken bij zijn foto van de Vossenvelde MAVO in Bennekom. Hij gaat erbij staan, trekt een ernstig gezicht, maar moet een beetje lachen als ik de foto maak met mijn mobieltje. Een klein lachje maar. De echte fotograaf lacht mij niet eens echt uit.

Digitalisering

Gert Jan Koster deed meteen mee toen de digitalisering van de fotografie begon. Dat was nog niet zo gemakkelijk. Hij wist natuurlijk blindelings de weg in zijn donkere kamer. Nu moest hij de weg zoeken op de digitale camera en de computer. In het begin kostte hem het werken op de computer heel veel tijd. Andere dingen gingen weer razendsnel. Een bijzonder evenement. Twee minuten na de gebeurtenis lag de foto al op de redactie van de krant. Archiveren was een andere kwestie. Na zijn pensionering heeft hij zijn archief over gebracht naar het Gemeentearchief. Nu gaat hij nog elke woensdag naar het Gemeentearchief om zijn fotoarchief te ordenen en te digitaliseren. Zo zijn ook de foto’s voor zijn expositie gekozen.

Trapje en hoogwerker

De toeren die zo’n echte fotograaf moest uithalen! Niks drone om een luchtfoto te maken. Een keukentrapje in de auto om wat hoger te kunnen staan… Bij de foto van Alberts Tunnel in aanbouw zegt hij: ‘Die foto werd gemaakt vanaf de hoogwerker van een brandweerauto; 23 meter hoog!” En dat voor een fotograaf met lichte hoogtevrees… Bij heel veel van zijn befaamde groepsfoto’s stond hij op zijn keukentrapje en wist daarvandaan de aanwezigen zo te manipuleren dat de foto naar zijn zin werd. Het Bennekomse Kinderdorp bestond dit jaar 50 jaar Dat wordt volgend jaar gevierd als er dan weer een Kinderdorp kan zijn. Dan zal ongetwijfeld Gert Jan de 50-ste groepsfoto maken. Op de expositie hangt een van die 50 groepsfoto’s, gemaakt toen het Kinderdorp nog gehouden werd op het voormalige Boerenbondterrein. Daar gebruikte hij zijn keukentrapje voor. Het Kinderdorp bestaat nog steeds, maar wordt nu gehouden op het Landgoed Kinderdorp aan de Achterstraat. Misschien is dat wel een van de moeilijkste foto’s van het hele jaar. Een groep van zo’n 150 Kinderdorpvrijwilligers, uitgelaten en baldadig na een dag bezig zijn met ruim 1500 kinderen. Probeer die maar eens roepend en gebarend ‘in het gelid’ te krijgen! Toch is dat elk jaar uiteindelijk weer gelukt.

Iedereen kent hem / hij kent iedereen

Gedurende zowat een halve eeuw fotograferen was hij er altijd bij als er wat te doen was. Iedereen kent hem en het omgekeerde is iets minder het geval, maar toch... Zijn bekendheid kwam hem zeer van pas toen hij acht jaar geleden gemeenteraadslid werd voor de lokale partij GemeenteBelangen Ede. De leverde hem overigens ook weer nieuwe bekendheid op. Hij was al gewend zich te bemoeien met Bennekomse zaken, als bestuurslid van de Ondernemers Vereniging Bennekom. Zo was hij betrokken bij het maken van de vlaggen met afbeeldingen van bekende Bennekommers. Zo langzamerhand mag er ook wel een vlag gemaakt worden met zijn beeltenis erop. Hij heeft vast nog wel een geschikte foto in zijn archief....

Bennekommer

Gert Jan werkte door de hele gemeente Ede, maar in zekere zin was hij toch de dorpsfotograaf van Bennekom. Van talloze Bennekomse bruidsparen maakte hij de bruidsreportage. De foto’s op de vlaggen met bekende Bennekommers zijn vooral door hem gemaakt. Op de expositie vinden wij flink veel foto’s van Bennekommers en Bennekomse gebouwen. In 1990 maakte hij een foto van ‘Herman’. Herman was een werknemer van de toenmalige Super Donkelaar en hield met vaste hand en zorgvuldig de buitenomgeving van de supermarkt schoon. Een voorbeeld! Het pand van Super Donkelaar is onherkenbaar veranderd. Nu zit Lidl erin. Afscheid wegens leeftijdsontslag was in 1993 nog reden voor nog éénmaal een foto. Commandant Van de Kraats van de Vrijwillige Brandweer Bennekom poseerde graag bij de brandweerwagen en de kazerne. Kasteel Hoekelum was in 1987 nog het Luthers Buitencentrum. Gert Jan fotografeerde er de Lutherse Jeugdbond die toen 100 jaar was geworden. Precies de helft van 24 geëxposeerde foto’s zijn ‘Bennekoms’!

De expositie ‘En toen?’

Voor wie wil terugkijken naar hoe het toen was en nu niet meer, is deze expositie dubbel en dwars de moeite waard. De expositie is in de Cultura Galerie, van 19 september t/m 31 oktober.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden